Martins GNU/Linux Site

Een Nederlandstalige site over het vrije besturingssysteem GNU/Linux



Wat is GNU/Linux?

Besturingssysteem

Besturingssysteem

GNU/Linux is een besturings­systeem voor computers, net als bijvoorbeeld Microsoft Windows en Mac OS.

Het besturings­systeem (in het Engels: operating system of OS) zorgt ervoor dat je met je computer kunt werken. Het verkennen van je harddisk, het opslaan van bestanden en het starten van programma's, zijn allemaal zaken die mogelijk gemaakt worden door het besturings­systeem.

In het plaatje hiernaast zie je globaal de interactie tussen de gebruiker (dat ben jij), de programma's (software), het besturings­systeem (software) en de computer (de hardware).

Vrije software

GNU/Linux is vrije software. Het wordt ontwikkeld door honderden vrijwilligers uit heel de wereld en wordt aan iedereen vrij beschikbaar gesteld.

4 Basisvrijheden

Vrije software biedt jou 4 basisvrijheden:

  • De vrijheid een programma te gebruiken voor wat voor doel dan ook.
  • De vrijheid om een programma te kunnen bestuderen en zonodig aan te passen aan je behoeften (bij vrije software kun je altijd de broncode bekijken; dit betekent dat je als het ware onder de motorkap kunt kijken).
  • De vrijheid om kopieŽn weer weg te kunnen geven, zodat je ook je familie, kennissen en vrienden kunt helpen.
  • De vrijheid om zelf programma's te kunnen verbeteren en dit weer vrij te geven aan het publiek zodat de hele gemeenschap ervan kan profiteren.

In de praktijk betekent dit onder andere dat de software (bijna altijd) gratis is. Want waarom zou je betalen voor software die door iedereen gekopieerd en verspreid mag worden? Maar bij vrije software gaat het niet om prijs maar om vrijheid. En die vrijheid heeft grote voordelen.

Lees ook over de verschillen met opensource­sofware en freeware.

Copyleft

Copyleft

GNU/Linux (en veel andere vrije software) wordt uitgegeven onder een copyleft-licentie, de GNU General Public License, om precies te zijn. Deze licentie geeft de gebruiker de vrijheden die hierboven staan beschreven.

Maar er wordt ook een belangrijke beperking opgelegd: de (aangepaste) software mag alleen opnieuw uitgegeven worden onder dezelfde licentie, met de bijbehorende vrijheden. Op deze manier wordt ervoor gezorgd dat de vrije software ook vrij blijft.

Lees meer over de GNU General Public License.

Wat kun je ermee?

Als je GNU/Linux hebt geÔnstalleerd, kun je meteen aan de slag. Want na installatie heb je standaard al een hele hoop programma's tot je beschikking.

GNU/Linux op je pc of laptop

Met GNU/Linux en de programma's die erop draaien, kun je alles wat je nu ook al met je computer doet, zoals:

Plaatjes bewerken
  • internetten
  • e-mailen
  • tekstverwerken
  • foto's/plaatjes bekijken en bewerken
  • cd's en dvd's branden
  • muziek beluisteren
  • filmpjes bekijken
  • spelletjes spelen
    (zie ook Games op GNU/Linux)
  • muziek opnemen
    (zie ook Muziekproductie op GNU/Linux)
  • en nog veel meer...

"Maar kun je dan wel googelen?", is een veel­gehoorde vraag van mensen die onbekend zijn met GNU/Linux. Natuurlijk kun je onder GNU/Linux ook gewoon googelen. Alleen gaat dat dan niet via Internet Explorer maar bijvoorbeeld via Firefox of via ťťn van de vele andere webbrowsers die op GNU/Linux draaien.

Linux op je tablet of smartphone

Steeds meer mensen gebruiken een tablet en een smartphone in plaats van een pc. Op veel smartphones en tablets draait het besturingssysteem Android. Android is niet hetzelfde als GNU/Linux maar bestaat uit de Linux-kernel (vrije software) met andere software-componenten die lang niet allemaal vrij zijn.

Een volledig vrij besturings­systeem gebaseerd op Android is Replicant.

Ubuntu Touch is een besturings­systeem voor smartphones en tablets, gebaseerd op de desktopversie van Ubuntu (een GNU/Linux-distributie).

Games op GNU/Linux

Op GNU/Linux kun je ook spelletjes spelen, zoals bijvoorbeeld mijnenveger, patience ofwel solitaire, schaken en sudoku. Maar als het gaat om "het echte werk", stond GNU/Linux niet bekend als het ideale besturings­systeem.

Steam

Sinds februari 2013 echter, draait het game-platform Steam ook op GNU/Linux. Dit betekent dat je games van de spellen­fabrikant Valve op je GNU/Linux-computer kunt spelen. Deze spellen zijn overigens geen vrije software.

Muziekproductie op GNU/Linux

In 2015 ben ik voor het opnemen van mijn eigen muziek overgestapt van Cubase naar Ardour. Ardour is een volledige opnamestudio die draait op GNU/Linux. Het is vrije software maar er wordt wel een donatie gevraagd bij het downloaden. Je kunt zelf bepalen hoeveel je geeft.

Ardour

Lees meer over Ardour op de officiŽle website.

Is het wel gebruikersvriendelijk?

Er zijn nog steeds mensen die denken dat GNU/Linux ingewikkeld en niet gebruikers­vriendelijk is: een besturingssysteem voor computer-nerds. Dat was vroeger misschien zo maar dat is al lang niet meer het geval.

Net als Microsoft Windows en Mac OS, beschikt ook GNU/Linux over een gebruikers­vriendelijke grafische desktop-omgeving. Werken met GNU/Linux is dus gewoon klikken met de muis en helemaal niet moeilijk!

Op GNU/Linux kunnen verschillende desktop-omgevingen draaien, zoals bijvoorbeeld GNOME, KDE, Xfce en LXDE. Om je een idee te geven, vind je hieronder afbeeldingen van drie verschillende desktop-omgevingen. Zoals je kunt zien wordt de Nederlandse taal door GNU/Linux ondersteund (klik op een plaatje om te vergroten).

Xfce desktop

Xfce desktop

Xfce desktop: webbrowser, bestands­beheerder (verkenner), afbeeldings­viewer

Cinnamon desktop

Cinnamon desktop

Cinnamon desktop: webbrowser, bestands­beheerder (verkenner), afbeeldings­viewer

GNOME desktop

GNOME desktop

GNOME desktop: webbrowser, bestands­beheerder (verkenner), afbeeldings­viewer

GNOME desktop

GOME desktop: snelkoppelingen (links) en overzicht van alle vensters

GNOME desktop

GNOME desktop: hoofdmenu voor het opstarten van programma's